Tazminat Hesaplama

Tazminat hesaplama aracı ne gösterir?

İş kazası, trafik kazası ya da başka bir haksız fiil sonucunda kalıcı bir sağlık kaybı yaşayan kişi, çalışma gücündeki azalma nedeniyle maddi tazminat talep edebilir. Bu tazminatın gerçek hesabı özel bir teknik bilgi gerektirir ve davada genellikle bilirkişiye yaptırılır. Araç, bu hesabın temel mantığını basit bir formülle göstererek beklentinize dair kaba bir gösterge sunar.

Yasal dayanak

Bedensel zarara bağlı tazminatın kapsamı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54. ve devamı maddelerinde düzenlenir; çalışma gücü kaybından doğan kayıplar bu kalemler arasında yer alır. İş kazalarında işverenin sorumluluğu ayrıca 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde değerlendirilir. Maddi tazminatın yanında, yaşanan acı ve üzüntü için manevi tazminat da ayrıca talep edilebilir.

Aracımız nasıl hesaplıyor?

Araç dört değeri birbiriyle çarpar:

Yıllık net gelir × maluliyet oranı × karşı tarafın kusur oranı × kalan çalışma yılı

Maluliyet oranı, sağlık kurulu raporuyla belirlenen meslekte kazanma gücü kaybını; kusur oranı ise zarara yol açan olayda karşı tarafa ait sorumluluk payını ifade eder.

Örnek hesaplama

Yıllık net geliri 300.000 TL olan, %15 oranında kalıcı maluliyeti bulunan ve olayda karşı tarafın %90 kusurlu olduğu bir kişi için 15 yıllık kalan çalışma süresi alındığında araç 300.000 × 0,15 × 0,90 × 15 = 607.500 TL gösterir.

Gerçek hesapta dikkate alınan ama araca dahil olmayan unsurlar

• Aktüerya hesabı: Bilirkişi aktif ve pasif dönemleri ayrı ayrı hesaplar; kişinin bakiye ömrü, uygulamada esas alınan yaşam tablolarına göre belirlenir.
• Gelir artışı ve iskonto: Gelecekteki kazançların bugünkü değere indirilmesi için artırım ve iskonto yöntemleri uygulanır.
• Mahsup edilecek ödemeler: SGK tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değeri ve bazı sigorta ödemeleri, uygulamadaki kurallara göre tazminattan indirilir.
• Müterafik kusur: Zarar görenin kendi kusuru bulunuyorsa tazminat bu oranda azaltılır.
• Tedavi ve bakıcı giderleri: Bu kalemler ayrıca ve bağımsız olarak talep edilir; araç yalnızca kazanç kaybını gösterir.

Zamanaşımı ve görevli mahkeme

Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi uyarınca zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiil tarihinden itibaren on yıllık süre uygulanır; fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı süresi gündeme gelebilir. İş kazasından doğan tazminat davalarında genellikle on yıllık zamanaşımı uygulanır. İş kazasından kaynaklanan talepler iş mahkemelerinde, trafik kazasından kaynaklanan talepler ise genellikle asliye hukuk mahkemelerinde görülür.

Manevi tazminatın ayrı değerlendirilmesi

Maddi tazminattan bağımsız olarak istenebilen manevi tazminat, zarar görenin yaşadığı elem ve üzüntünün hafifletilmesini amaçlar; miktarı tarafların sosyal ve ekonomik durumu, olayın ağırlığı ve kusur oranı gibi unsurlara göre hâkim tarafından takdir edilir. Manevi tazminat için kanunda sabit bir formül bulunmadığından, bu araç manevi tazminat tutarına ilişkin herhangi bir tahmin sunmaz; yalnızca maddi kazanç kaybına odaklanır.

Destekten yoksun kalma tazminatı

Bir kaza sonucunda vefat eden kişinin bakmakla yükümlü olduğu yakınları, destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Bu tazminat türü, yukarıdaki maluliyete bağlı hesaplamadan farklı bir yöntemle, vefat eden kişinin hak sahiplerine sağladığı veya sağlaması beklenen desteğin parasal karşılığı üzerinden belirlenir. Araç bu tazminat türünü hesaplamaz; destekten yoksun kalma iddialarında ayrı bir aktüerya incelemesi gerekir.

İş kazasından doğan talepleriniz için iş hukuku sayfamızdan ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.