Dava Harcı Hesaplama

Dava harcı aracı ne gösterir?

Mahkemede dava açmak, yargı hizmetinden yararlanmak anlamına gelir ve bu hizmet için harç ödenir. Konusu para ile ölçülebilen davalarda harç, dava değerine bağlı bir oranla hesaplanan nispi harçtır. Bu araç, dava açmadan önce yaklaşık ne kadar bir peşin ödeme yapmanız gerektiğine dair bir fikir vermek için hazırlandı.

Yasal dayanak

Yargı harçları 492 sayılı Harçlar Kanunu ve bu kanuna ekli tarifelerle düzenlenir. Kanuna göre nispi karar ve ilam harcının dörtte biri dava açılırken peşin ödenir; kalan kısmı ise kural olarak karar kesinleştiğinde tamamlanır. Harç oranları ve maktu tutarlar, her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen tarifelerle yeniden belirlenir; bu nedenle kesin oran, davanın açıldığı tarihteki güncel tarifeye bakılarak uygulanır.

Aracımız nasıl hesaplıyor?

Araç, girdiğiniz dava değerini örnek olarak kullanılan binde 68,31 nispi harç oranıyla çarparak toplam nispi harcı bulur, ardından bu tutarın dörtte birini dava açılışında ödenecek peşin harç olarak gösterir:

• Nispi harç = dava değeri × 0,06831
• Peşin harç = nispi harç ÷ 4

Örnek hesaplama

Dava değeri 350.000 TL olan bir tazminat davasında toplam nispi harç yaklaşık 350.000 × 0,06831 ≈ 23.908,50 TL olarak bulunur. Dava açılırken ödenecek peşin harç bunun dörtte biri, yani yaklaşık 5.977 TL'dir. Talep 150.000 TL olsaydı peşin harç yaklaşık 2.561,60 TL olurdu.

Dava değeri nasıl belirlenir?

Para alacağına ilişkin davalarda dava değeri, talep edilen tutardır. Taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın değeri esas alınır ve gerekirse bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Alacağın kesin miktarının dava açılırken bilinemediği durumlarda belirsiz alacak davası açılabilir; bu halde harç başlangıçta bildirilen değer üzerinden alınır, talep sonradan kesinleştiğinde fark harç tamamlanır.

Araca dahil olmayan giderler

• Başvurma harcı: Nispi harca ek olarak dava açılırken maktu bir başvurma harcı da ödenir.
• Gider avansı: Tebligat, tanık, bilirkişi ve keşif giderleri için mahkemenin belirlediği gider avansı yatırılması gerekir.
• Vekâlet harcı: Avukatla takip edilen davalarda vekâletname için ayrıca harç ve baro pulu ödenir.
• Güncel oran: Araçtaki oran yalnızca örnek amaçlıdır; gerçek hesapta dava tarihinde yürürlükte olan tarife esas alınmalıdır ve tarifeler yıldan yıla değişebilir.
• İstinaf ve temyiz harçları: Kararın üst mahkemeye taşınması halinde ayrıca istinaf veya temyiz harcı da ödenmesi gerekir; bu ek harçlar araca dahil değildir ve ayrıca hesaplanmalıdır.
• Muafiyet ve adli yardım: Kanunda bazı davalar harçtan muaf tutulmuştur; ödeme gücü yetersiz kişiler adli yardım talep edebilir.

Arabuluculuk ve ön şartlar

Bazı uyuşmazlık türlerinde, örneğin işçi-işveren alacak davalarında ve ticari davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabuluculuk süreci sonuçsuz kalırsa, dava arabuluculuk son tutanağının mahkemeye sunulmasıyla açılabilir. Bu ön şartın gözden kaçırılması, davanın usulden reddedilmesine yol açabileceğinden, hangi uyuşmazlık türünde arabuluculuğun zorunlu olduğunu dava açmadan önce netleştirmek önemlidir.

Maktu harç uygulanan davalar

Konusu para ile ölçülemeyen davalarda, örneğin boşanma veya nüfus kayıt düzeltme davalarında, dava değerine bağlı nispi harç yerine sabit bir maktu harç uygulanır. Bu tür davalarda araç kullanılmaz; ilgili yıla ait maktu harç tarifesine doğrudan bakılması gerekir. Hangi dava türünde nispi, hangisinde maktu harç uygulanacağı, dava açılmadan önce netleştirilmesi gereken temel konulardan biridir.

Harç ve giderleri daha net ve eksiksiz planlamak için dava açmadan önce bir avukatla görüşmeniz, ileride çıkabilecek sürpriz maliyetlerin önüne geçer.